Nā'Āpono Aʻo

by ʻO Sally Kane

Nā Hoʻolālā'Ōlelo Hoʻopiʻi a me ke Aʻekea no nā meaʻimi Kiʻi

ʻOiai keʻano o ka nohona o ke kānāwai i ka nui a me ke kuleana, aia kekahi mau mākau loea e pono ai no ka nui o nā kūlana o ke kānāwai. Ināʻoe e noʻonoʻo ana i kahiʻoihana i ke kānāwai, he mea naʻauao ke kāohi i kēia mauʻoihana loiloi heʻumi iʻoi aku i kaʻoihana kūʻokoʻa ma kaʻaia kū.

01 Ke haʻi waha

ʻO ka'ōlelo kekahi o nā mea pono loa o kaʻoihana loio. Pono lākou:

Hōʻike i kaʻike ma kahi mālamalama, pololei, a me keʻano.
E kamaʻilio me ka loli.
Hiki iā ia ke hoʻoholo i kahi kūlana a iʻole kumu paha.
Nā'ōlelo aʻo kānāwai loiloi.
E hoʻomohala i nā akamai loea.

02 Aia i kākauʻia

Mai ka kākauʻana i nā leka maʻalahi i ke kākauʻana i nā palapala kānāwai koʻikoʻi,ʻo ke kākauʻana he hana hoʻohui o ka kokoke i kēlā me kēia kūlana kānāwai. Pono nā mākaʻi kānāwai:

E ke kumu i nā mea kākau a me nā mechanical o ke kākauʻana.
E aʻo i nā kumuhana o ka'ōlelo Pelekānia.
E aʻo pehea e kākau ai i ka papa kuhikuhi, hoʻopūkī, a me ka hoʻoikaikaʻana.
Kākau i nā palapala kānāwai kūpono e like me ka hoʻoholo, nā mele, nā memo, nā hoʻoholo, a me nāʻaelike kānāwai.

Hoʻolālā Kālā

Ma kaʻoihana kūkākūkā o ka poʻe lawelawe, kūpono ka lawelaweʻana i ka mea lawelawe, kūpono, a me ke kuleana. Pono nā luna kānāwai ke haku:

Hoʻouluʻana i ka hōkū a me nā mākaukau o nā haumāna.
Nā mākau kōkua o ka poʻe lawelawe .
Nā mākau kamaʻilio pilikino.

ʻO ke kūlana hoʻomanaʻo a me ke kumuhana

Pono nā luna kānāwai e noʻonoʻo a hoʻonui i nā puke nui o kaʻike maʻalahi a me ka maikaʻi. ʻO nā mākau piliʻike kānāwai a me nā manaʻo noʻeau:

Ka nānā houʻana i nā puke i kākauʻia, ke kākauʻana i nā kuʻina, a me ka hoʻohuiʻana i waena o nā luna kānāwai.
Ke hoʻomohalaʻana i nā manaʻo loea, ka hoʻonohonohoʻana, a me nā hiki i ka hōʻoia pilikia.
Ke kūkulu a me ka loiloi i nā manaʻo.
Ke hoʻohana nei i ka manaʻo hoʻoholo a me ke akamai e huki i nā nīnau a loaʻa i nā hopena.

05ʻIkeʻike

ʻO ke noiʻiʻana i nā manaʻo o ke kānāwai, nā kānāwai hihia, nā manaʻo hoʻokolokolo, nā kānāwai, nā rula, a me nāʻike'ē aʻe he koʻikoʻi koʻikoʻi nui ia. Pono nā mākaʻi kānāwai:

Nā kumuhana loiloi kānāwai.
E aʻo pehea e huli ai a hoʻohuihui i ka mana kānāwai.
E ke kumu i ke 'ano o ka unuhi' ana i ke kānāwai.
E aʻo i nā'ōlelo kūpono kūpono.
Nā polokalamu polokalamu hoʻonaʻauao loiloi a me ka noiʻi pūnaewele.

06 Kikohana

Hoʻololi kaʻenehana i ka'āina kānāwai a he kuleana nui ia o kēlā me kēia hana pili kānāwai. No ka lawelawe ponoʻana i kā lākou mau hana, pono nā mākaʻi loea:

E mālama i nāʻano hua'ōlelo hou, hōʻike, manawa a me ka bilaʻana, a me nā polokalamu polokalamu hoʻonaʻauao.
Hoʻonaʻauao i kaʻenehanaʻenehana me ka leka uila, nā leka uila leo, nā leka uila, a me nāʻenehana pili like.
E hoʻomaʻamaʻa i kaʻikepili elekene , ka loiloi i ka lolouila me nā polokalamu hoʻoponopono palapala.
E mākaukau i ka polokalamu noiʻi kānāwai a me ka noiʻi pūnaewele.
E hoʻomohala i kaʻike i keʻenehana e hana i nā hoʻoholoʻenehana akamai.

07 Kaʻike no ke kānāwai kūpono a me ke kaʻina kānāwai

ʻO nā poʻeʻoihana loio a pau,ʻo nā mea hoʻi ma lalo o ke kālaiʻai meaʻai kūlana kānāwai, pono kaʻike kūpono o ke kānāwai kūikawā a me ke kaʻina hana pili kānāwai. Pono nāʻike kūloko i kaʻike nui o:

Nā keʻena o ka moku'āina, ka moku'āina, a me nā pūnaeho hoʻokolokolo.
Ke hoʻopili nei i nā lā palena.
Nā kumu koʻikoʻi o ke kānāwai ma nāʻoihana i hanaʻia ai.
Nā'ōlelo kūpono pili.

08 Hoʻolaka Wā

Ma kahiʻoihana e pili ana i kahiʻoihanaʻoihana (ka hola i ukuʻia) e pili ana i ka huahana i ka waiwai waiwai, ua hoʻokau pinepine nā kauka hana loea i ka paʻi manawa a me ka mālamaʻana i nā hana nui. No laila, pono nā mākaʻiʻoihana e hoʻolālā:

Nā mākau hoʻolālā kiʻekiʻe.
He kūlana hana ikaika.
ʻO ka hiki ke hoʻoholo i ka hakakā i nā mea nui.
ʻO ka hiki ke hoʻokō i nā palena lōʻihi.
Ka Mālalā a me nā mākaukau o ka manawa.

09 Organization

No ka mālamaʻana i nā puke nui o nāʻikepili a me nā palapala, pono nā mākaʻiʻoihana e hoʻoikaika i nā mākau hoʻolālā kiʻekiʻe, e like me:

ʻO ka hiki ke hoʻohālike, kauoha a mālama i nā puke nui o nā hōʻike, nā palapala, nā kōnae, nā hōʻike, nāʻike, a me nāʻike'ē aʻe.
Ke ākea e hōʻoia i nā pahuhopu, nāʻikepili palapala, a me ka hoʻonohonohoʻana i kahi papahana hoʻonohonoho kūpono mai ka nui o nāʻike i piliʻole.
ʻO ka hiki ke hoʻohana i nā polokalamu loea pūnaewele e kōkua ana i ka hoʻoponoponoʻana i nāʻikepili pili.

10 Pūʻulu pūʻulu

ʻAʻole hoʻohana nā loea kānāwai i kahi moena. ʻO nā paʻahana hoʻi e pono e hilinaʻi i nā mākaʻikaʻi a me nā limahana limahana a me ka hui pū me nā hoa'ōlelo aʻoaʻo, nā mea akamai, a me nā mea kūʻai e hoʻolako i nā lawelawe loio. Eia kekahi, no ka hiki i nā mea e pono ai ka mea kūʻai ke hoʻololi i nā loea o kahi loio, hoʻokahi loiloi, aiʻole kahi hui hana, he mea nui ka pilinaʻana i ka holomua a me ka hoʻohuiʻana. Nā pūkoi pūʻulu pū me:

Hana pū me nā mea'ē aʻe e hiki i kahi pahuhopu kū hoʻokahi.
Hoʻohui a me ka hoʻokaʻaʻikeʻana i kaʻike a me kaʻike.
Hoʻopili i nā pilina me nā hoa, nā limahana, nā mea kūʻai, nā mea akamai, nā mea kūʻai, a me nā mea'ē aʻe.
Ke hele a hoʻokomo i nā hanana hui, nā hālāwai, a me nā hālāwai.

E hoʻolālā i kēia mau mākaukau a pau, a laila, e heleʻoe i ka holomua ma kaʻoihana loio!